İKTİSADA GİRİŞ DERSİ ÇALIŞMA SORULARI

1)Tüketicilerin gelirlerinde meydana gelen değişikliklerin malın talep miktarına etkisini gösteren eğrilere ne ad verilir?

a) Talep eğrisi

b) Gelir eğirleri

c) Engel eğrileri

d) Farksızlık eğrileri

e) Miktar eğrisi

2) Başka bir malın fiyatında oluşan nispi değişikliğin , ilgili malın talep miktarında oluşturacağı nispi değişikliklere ne ad verilir?

a) Değer esnekliği

b) Talebin fiyat esnekliği

c) Nokta talep esnekliği

d) Yay esnekliği

e) Çapraz talep esnekliği

3) Balık pazarında diğer balıkların fiyatları değişmez iken hamsi akını nedeniyle hamsi fiyatları 200bin TL’den 100 bin TL’ye düştüğünü varsayalım. Bu durumda istavrit talebinin günde 100 kg’dan 600 kg’a düştüğü gözlenmiştir. Buna göre çapraz talep esnekliği kaçtır?

a) 4/5

b) 2/4

c) -3/4

d) 1/3

e) -2

4) Y malının fiyatı azaldığında X malına olan talep artıyorsa bu mal için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Düşük maldır

b) Tamamlayıcı maldır

c) Fakir maldır

d) İkame maldır

e) Lüks maldır

5) Y malının fiyatı azaldığında X malına olan talep de azalıyorsa bu mal için  aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

a) Düşük mal

b) Tamamlayıcı mal

c) Fakir mal

d) İkame mal

e) Lüks mal

6) Y malı fiyatı %10 arttığında X malı talebi %30artıyorsa çapraz talep esnekliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) 2 ve tamamlayıcı mal

b) -3 ve tamamlayıcı mal

c) 1/3 ve ikame mal

d) 3 ve ikame mal

e) -1/3 ve tamamlayıcı mal

7) A ve B gibi iki mal arasındaki çapraz talep esnekliğinin değeri negatif i se bu iki mal nasıl mallardır?

a) Lüks mal

b) Rakip mal

c) Tamamlayıcı mal

d) Serbest mal

e) Düşük mal

8) Çapraz talep esnekliğinin değerinin sıfır çıkması durumunda bu ik mal ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Tamamlayıcı mal

b) İkame mal

c) Düşük mal

d) Lüks mal

e) İlişkisiz mal

9)Aşağıdakilerden hangisi talepte kaymaya neden olmaz?

a) Malın fiyatındaki değişme

b) Tüketici gelirindeki değişme

c) Tüketicinin zevk ve tercihlerindeki değişmeler

d) Tüketicilerin beklentilerindeki değişme

e) İlişkili malların fiyatlarındaki değişmeler

10) Bir malın satılmak istenilen miktarı ile fiyatı arasındaki doğru yönlü ilişkiye ne ad verilir?

a) Arz

b) Arz kanunu

c) Arz fonksiyonu

d) Arz eğrisi

e) Talep kanunu

11) Devletin yasa ve düzenlemelerle belirli bir mal veya hizmetin fiyatını tespit etmesine ne ad verilir?

a) Fiyat kontrolleri

b) Taban fiyat

c) Tavan fiyat

d) Üretim kotası

e) Miktar kontrolleri

12) Devletin tüketicileri korumak için piyasada işlem görecek en yüksek fiyatı belirlemesine ne ad verilir?

a) Taban fiyat

b) Üretim kotası

c) İthalata kotası

d) Tavan fiyat

e) Vergi yansıması

13) Piyasa denge fiyatı ile arz eğrisi arasında kalan alan aşağıdakilerden hangisini verir?

a) Tüketici rantı

b) Firma rantı

c) Ekonomik rant

d) Üretici rantı

e) Kıtlık rantı

14) Kısa dönemde değişken girdi miktarı arttırılırken toplam fiziki ürünün azalma eğilimine girmesi aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

a) Marjinal fiziki ürünün maksimum olması

b) Marjinal fiziki ürünün sıfır olması

c) Artan marjinal verimlilik

d) Azalan marjinal verimlilik

e) Negatif marjinal verimlilik

15) Tam rekabet piyasasında fiyat üzerinde hiçbir kontrol gücü olmayan iktisadi birime ne ad verilir?

a) Fiyat yapıcı

b) Fiyat azaltıcı

c) Fiyat kabullenici

d) Fiyat belirleyici

e) Fiyat etkileyici

16) Toplam gelirin satış miktarına oranlanmasıyla aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

a) Marjinal gelir

b) Marjinal maliyet

c) Ortalama gelir

d) Ortalama maliyet

e) Ortalama kar

17) Aşağıdaki mallara ilişkin piyasalardan angisi tam rekabet koşullarına daha yakındır?

a) Sabun piyasası

b) Televizyon piyasası

c) Otomobil piyasası

d) Ekmek piyasası

e) Bira piyasası

18) Aşağıdakilerden hangisi tekel piyasasının ortaya çıkış nedenlerinden biri değildir?

a) Patentler ve lisanslar

b) Yasal tekeller

c) Doğal tekeller

d) Hammadde kaynaklarına sahip olma

e) Piyasaya giriş ve çıkışların sahip olması

19) Tekelci firmanın talep eğrisinin biçimi nasıldır?

a) Orijinden çıkan bir doğru

b) Yatay eksene paralel bir doğru

c) Azalan eğimli bir eğri

d) Dikey eksene paralel bir doğru

e) Pozitif eğimli bir eğri

20) Tekelci firmanın aynı zamanda endüstri olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

a) Malın yakın ikamesinin olmamamsı

b) Satıcı sayısının çok olması

c) Fiyat farklılaştırmasının olması

d) Alıcı sayısının tek olması

e) Mal farklılaştırmasının olması

21) Birbirinden bağımsız olarak hareket eden çok sayıda firmanın arklılaştırılmış ürünler sattığı piyasa aşağıdakilerden hangisidir?

a) Tekel piyasası

b) Tam rekabet piyasası

c) Oligopol piyasası

d) Tekelci rekabet piyasası

e) Düopol piyasası

22) Kısa dönemde tekelci rekabet piyasası hangi piyasaya benzer?

a) Tam rekabet piyasası

b) Tekel piyasası

c) Oligopol piyasası

d) Düopol piyasası

e) Monopson piyasası

23) Oligopol piyasasında faaliyette bulunan firmaların ürünlerinin homojen olmadığı oligopol türü aşağıdakilerden hangisidir?

a) Kısmi oligopol

b) Tam oligopol

c) Saf oligopol

d) Farklılaştırılmış oligopol

e) Düopol

24) Toplam gelirdeki değişmenin faktör miktarındaki değişime oranlanmasıyla aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

a) Marjinal fiziki ürün

b) Marjinal faktör maliyeti

c) Marjinal ürün değeri

d) Ortalama ürün değeri

e) Ortalama fiziki ürün

25) İktisatta işgücünün yerine makinenin kullanılmasına ne ad verilir?

a) İkame

b) Otomasyon

c) Sübvansiyon

d) Değişim

e) İlerleme

26) Faktör sahibinin sahip olduğu faktörü üretimde kullanılması amacıyla kiraya verip vermememsi kararına ne ad verilir?

a) Faktör talebi

b) Faktör arzı

c) Faktör piyasası

d) Faktörün piyasa dengesi

e) Faktör geliri

27) Aşağıdakilerden hangisi reel faiz oranını verir?

a) Beklenen enflasyon- Nominal faiz oranı

b) Beklenen enflasyon+Nominal faiz

c) Nominal faiz oranı- Beklenen enflasyon oranı

d)nominal faiz oranı* beklenen enflasyon oranı

e) nominal faiz oranı/ beklenen enflasyon oranı

28) Sadece satan alan için fayda sağlayan mallara ne ad verilir?

a) Özel mallar

b) Kamusal mallar

c) Yarı kamusal mallar

d) Tüketici mallar

e) Üretici mallar

29) Bir mal veya hizmeti satın alan ve ya satanların yanında üçüncü kişilerin de fayda sağlamasına ne ad verirli?

a) Sosyal fayda

b) Dışsallık

c) Pozitif dışsallık

d) Negatif dışsallık

e) Bedavacılık

30) Bir malın üretimi sırasında ortaya çıkan marjinal özel maliyet ile marjinal dışsal maliyet’in toplamına ne ad verirli?

a) Negatif dışsallık

b) Marjinal sosyal maliyet

c) Marjinal sosyal fayda

d) Marjinal maliyet

e) Toplam sosyal maliyet

 Adı ve Soyadı:

Numarası:

Bölümü:

1)Tüketicilerin gelirlerinde meydana gelen değişikliklerin malın talep miktarına etkisini gösteren eğrilere ne ad verilir?

a) Talep eğrisi

b) Gelir eğirleri

c) Engel eğrileri

d) Farksızlık eğrileri

e) Miktar eğrisi

2) Başka bir malın fiyatında oluşan nispi değişikliğin , ilgili malın talep miktarında oluşturacağı nispi değişikliklere ne ad verilir?

a) Değer esnekliği

b) Talebin fiyat esnekliği

c) Nokta talep esnekliği

d) Yay esnekliği

e) Çapraz talep esnekliği

3) Balık pazarında diğer balıkların fiyatları değişmez iken hamsi akını nedeniyle hamsi fiyatları 200bin TL’den 100 bin TL’ye düştüğünü varsayalım. Bu durumda istavrit talebinin günde 100 kg’dan 600 kg’a düştüğü gözlenmiştir. Buna göre çapraz talep esnekliği kaçtır?

a) 4/5

b) 2/4

c) -3/4

d) 1/3

e) -2

4) Y malının fiyatı azaldığında X malına olan talep artıyorsa bu mal için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Düşük maldır

b) Tamamlayıcı maldır

c) Fakir maldır

d) İkame maldır

e) Lüks maldır

5) Y malının fiyatı azaldığında X malına olan talep de azalıyorsa bu mal için  aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

a) Düşük mal

b) Tamamlayıcı mal

c) Fakir mal

d) İkame mal

e) Lüks mal

6) Y malı fiyatı %10 arttığında X malı talebi %30artıyorsa çapraz talep esnekliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) 2 ve tamamlayıcı mal

b) -3 ve tamamlayıcı mal

c) 1/3 ve ikame mal

d) 3 ve ikame mal

e) -1/3 ve tamamlayıcı mal

7) A ve B gibi iki mal arasındaki çapraz talep esnekliğinin değeri negatif i se bu iki mal nasıl mallardır?

a) Lüks mal

b) Rakip mal

c) Tamamlayıcı mal

d) Serbest mal

e) Düşük mal

8) Çapraz talep esnekliğinin değerinin sıfır çıkması durumunda bu ik mal ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Tamamlayıcı mal

b) İkame mal

c) Düşük mal

d) Lüks mal

e) İlişkisiz mal

9)Aşağıdakilerden hangisi talepte kaymaya neden olmaz?

a) Malın fiyatındaki değişme

b) Tüketici gelirindeki değişme

c) Tüketicinin zevk ve tercihlerindeki değişmeler

d) Tüketicilerin beklentilerindeki değişme

e) İlişkili malların fiyatlarındaki değişmeler

10) Bir malın satılmak istenilen miktarı ile fiyatı arasındaki doğru yönlü ilişkiye ne ad verilir?

a) Arz

b) Arz kanunu

c) Arz fonksiyonu

d) Arz eğrisi

e) Talep kanunu

11) Devletin yasa ve düzenlemelerle belirli bir mal veya hizmetin fiyatını tespit etmesine ne ad verilir?

a) Fiyat kontrolleri

b) Taban fiyat

c) Tavan fiyat

d) Üretim kotası

e) Miktar kontrolleri

12) Devletin tüketicileri korumak için piyasada işlem görecek en yüksek fiyatı belirlemesine ne ad verilir?

a) Taban fiyat

b) Üretim kotası

c) İthalata kotası

d) Tavan fiyat

e) Vergi yansıması

13) Piyasa denge fiyatı ile arz eğrisi arasında kalan alan aşağıdakilerden hangisini verir?

a) Tüketici rantı

b) Firma rantı

c) Ekonomik rant

d) Üretici rantı

e) Kıtlık rantı

14) Kısa dönemde değişken girdi miktarı arttırılırken toplam fiziki ürünün azalma eğilimine girmesi aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

a) Marjinal fiziki ürünün maksimum olması

b) Marjinal fiziki ürünün sıfır olması

c) Artan marjinal verimlilik

d) Azalan marjinal verimlilik

e) Negatif marjinal verimlilik

15) Tam rekabet piyasasında fiyat üzerinde hiçbir kontrol gücü olmayan iktisadi birime ne ad verilir?

a) Fiyat yapıcı

b) Fiyat azaltıcı

c) Fiyat kabullenici

d) Fiyat belirleyici

e) Fiyat etkileyici

16) Toplam gelirin satış miktarına oranlanmasıyla aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

a) Marjinal gelir

b) Marjinal maliyet

c) Ortalama gelir

d) Ortalama maliyet

e) Ortalama kar

17) Aşağıdaki mallara ilişkin piyasalardan angisi tam rekabet koşullarına daha yakındır?

a) Sabun piyasası

b) Televizyon piyasası

c) Otomobil piyasası

d) Ekmek piyasası

e) Bira piyasası

18) Aşağıdakilerden hangisi tekel piyasasının ortaya çıkış nedenlerinden biri değildir?

a) Patentler ve lisanslar

b) Yasal tekeller

c) Doğal tekeller

d) Hammadde kaynaklarına sahip olma

e) Piyasaya giriş ve çıkışların sahip olması

19) Tekelci firmanın talep eğrisinin biçimi nasıldır?

a) Orijinden çıkan bir doğru

b) Yatay eksene paralel bir doğru

c) Azalan eğimli bir eğri

d) Dikey eksene paralel bir doğru

e) Pozitif eğimli bir eğri

20) Tekelci firmanın aynı zamanda endüstri olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

a) Malın yakın ikamesinin olmamamsı

b) Satıcı sayısının çok olması

c) Fiyat farklılaştırmasının olması

d) Alıcı sayısının tek olması

e) Mal farklılaştırmasının olması

21) Birbirinden bağımsız olarak hareket eden çok sayıda firmanın arklılaştırılmış ürünler sattığı piyasa aşağıdakilerden hangisidir?

a) Tekel piyasası

b) Tam rekabet piyasası

c) Oligopol piyasası

d) Tekelci rekabet piyasası

e) Düopol piyasası

22) Kısa dönemde tekelci rekabet piyasası hangi piyasaya benzer?

a) Tam rekabet piyasası

b) Tekel piyasası

c) Oligopol piyasası

d) Düopol piyasası

e) Monopson piyasası

23) Oligopol piyasasında faaliyette bulunan firmaların ürünlerinin homojen olmadığı oligopol türü aşağıdakilerden hangisidir?

a) Kısmi oligopol

b) Tam oligopol

c) Saf oligopol

d) Farklılaştırılmış oligopol

e) Düopol

24) Toplam gelirdeki değişmenin faktör miktarındaki değişime oranlanmasıyla aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

a) Marjinal fiziki ürün

b) Marjinal faktör maliyeti

c) Marjinal ürün değeri

d) Ortalama ürün değeri

e) Ortalama fiziki ürün

25) İktisatta işgücünün yerine makinenin kullanılmasına ne ad verilir?

a) İkame

b) Otomasyon

c) Sübvansiyon

d) Değişim

e) İlerleme

26) Faktör sahibinin sahip olduğu faktörü üretimde kullanılması amacıyla kiraya verip vermememsi kararına ne ad verilir?

a) Faktör talebi

b) Faktör arzı

c) Faktör piyasası

d) Faktörün piyasa dengesi

e) Faktör geliri

27) Aşağıdakilerden hangisi reel faiz oranını verir?

a) Beklenen enflasyon- Nominal faiz oranı

b) Beklenen enflasyon+Nominal faiz

c) Nominal faiz oranı- Beklenen enflasyon oranı

d)nominal faiz oranı* beklenen enflasyon oranı

e) nominal faiz oranı/ beklenen enflasyon oranı

28) Sadece satan alan için fayda sağlayan mallara ne ad verilir?

a) Özel mallar

b) Kamusal mallar

c) Yarı kamusal mallar

d) Tüketici mallar

e) Üretici mallar

29) Bir mal veya hizmeti satın alan ve ya satanların yanında üçüncü kişilerin de fayda sağlamasına ne ad verirli?

a) Sosyal fayda

b) Dışsallık

c) Pozitif dışsallık

d) Negatif dışsallık

e) Bedavacılık

30) Bir malın üretimi sırasında ortaya çıkan marjinal özel maliyet ile marjinal dışsal maliyet’in toplamına ne ad verirli?

a) Negatif dışsallık

b) Marjinal sosyal maliyet

c) Marjinal sosyal fayda

d) Marjinal maliyet

e) Toplam sosyal maliyet

1) Aşağıdakilerden hangisi talep fonksiyonunda yer alan bağımlı değişkendir?

a) Malın kendi fiyatı

b) İkame mallarının fiyatı

c) Tamamlayıcı malların fiyatları

d) Malın talep miktarı

e) Tüketicinin geliri

2) Bir fonksiyonel ilişkide belli bir bağımsız değişkende oluşan nispi değişikliğin bu fonksiyonda yer alan bağımlı ya da bir başka bağımsız değişkende oluşturduğu nispi değişikliğe ne ad verilir?

a) Oransal değer

b) Marjinal değer

c) Esneklik

d) Fiyat

e) Bağımlı değişken

3) Bir mala ilişkin talep fonksiyonu Q=25-2P olarak verilmişse bu malın fiyatı 10 TL olduğunda esneklik değeri kaç olur?

a) -2

b) -3

c) -4

d) -5

e) -6

4) Bir eğri üzerindeki iki nokta arasında kalan parçanın ortalama esnekliğine ne ad verilir?

a) Talebin fiyat esnekliği

b) Talebin gelir esnekliği

c) Nokta talep esnekliği

d) Çapraz talep esnekliği

e) Yay esnekliği

5) Her zaman kesin ve doğru sonuç veren fonksiyonlara ne ad verilir?

a) Sabit esneklikli fonksiyonlar

b) Talebin fiyat esnekliği

c) Çapraz talep esnekliği

d) Değişen değerli fonksiyonlar

e) Nokta talep esnekliği

6) Logy=a+b log x şeklindeki fonksiyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Nokta esneklikli bir fonksiyondur

b) Esneklik katsayısı 2’ye eşittir

c) Tam logaritmik bir fonksiyondur

d) Katsayılarının çarpımı her zaman 1’e eşittir

e) Üzerindeki her noktada esneklik değeri farklıdır.

7) Fiyatlarda oluşan nispi değişikliğin talep miktarında oluşturacağı nispi değişikliğe ne ad verilir?

a) Çapraz talep esnekliği

b) Talebin fiyat esnekliği

c) Talebin gelir esnekliği

d) Mutlak değer esnekliği

e) Esnek değer esnekliği

8)Malın fiyatında %20’lik bir artış olduğunda talep edilen mal miktarı %10 azalıyorsa talebin fiyat esnekliği kaç olur?

a) 0

b) -0,5

c) -1

d)-2

e) -3

9) Bir müşteri peynirin kilosu 100TL iken bu peynirden yılda 20 kg almaktadır. Peynirin kilosu 110 TL’ye çıktığında talep edilen peynir 15 Kg’a düşmektedir. Buna göre talebin fiyat esnekliği kaçtır?

a) -5

b) 4

c) -2,5

d) 1

e) -1

10) Aşağıdakilerden hangisi farksızlık eğrilerinin özelliklerinden biri değildir?

a) Üzerindeki her nokta aynı toplam fayda düzeyini gösterir

b) Birbirini kesmezler

c) Pozitif eğimlidirler

d) Orijine göre dışbükeydirler

e) Bütçe kısıtı

11) Farksızlık eğrilerinin orijine göre dışbükey olmaları aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

a) Sabit marjinal ikame oranı

b) Optimum marjinal ikame oranı

c) Maksimum marjinal ikame oranı

d) Azalan marjinal ikame oranı

e) Artan marjinal ikame oranı

12) Harcama olanaklarının parasal ifadesine ne ad verilir?

a) Farksızlık eğrisi

b) Eş fayda eğrisi

c) Eş maliyet doğrusu

d) Tüketici dengesi

e) Bütçe kısıtı

13) Bütçe doğrusunun eğimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) P_X/Q_X

b) P_X/Q_Y

c) –P_X/P_Y

d) P_X/P_Y

e) –Q_X+P_Y

14) X malının fiyatı 1 milyon TL/kg ve Y malının fiyatı 2 milyon TL/kg ise bütçe doğrusunun eğimi kaçtır?
a) -0,25

b) -0,5

c) 0,5

d) 1

e) -2

15) Bir malın fiyatının sürekli değişmesi durumunda ortaya çıkan denge noktalarının geometrik yerine ne ad verilir?

a) Bütçe doğrusu

b) Denge noktası

c) Fiyat tüketim eğrisi

d) Gelir tüketim eğrisi

e) Genişleme yolu

16) Fiyat tüketim eğrisi yardımıyla aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

a) Bireysel talep eğrisi

b) Piyasa talep eğrisi

c) Fiyat tüketim eğrisi

d) Gelir tüketim eğrisi

e) Engel eğrisi

17) Parasal bütçenin sonsuz küçük miktarlarda arttırılması durumunda meydana gelen yeni denge noktalarının geometrik yerine ne ad verilir?

a) Fiyat tüketim eğrisi

b) Parasal bütçe eğrisi

c) Gelir tüketim eğrisi

d) Engel eğrisi

e) Genişleme eğrisi

18) Hicks’e göre fiyatlarda meydana gelecek bir değişikliğin yaratacağı etkiler aşağıdakilerden hangisidir?

a) Fiyat ve gelir etkileri

b) Miktar ve ikame etkileri

c) Gelir ve miktar etkileri

d) Gelir ve ikame etkileri

e) Miktar ve fiyat etkileri

19) Bir malın fiyatının düşmesi durumunda tüketicinin aynı farksızlık eğrisi üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçmesi sonucu ortaya çıkan etkiye ne ad verilir?

a) Üretim etkisi

b) İkame etkisi

c) Gelir etkisi

d) Tüketim etkisi

e) Ürün etkisi

20) Bir malın fiyatının değişmesi durumunda tüketicinin reel gelirinde meydana gelecek değişiklik nedeniyle başka bir bütçe doğrusuna geçmesine ne ad verilir?

a) Üretim etkisi

b) İkame etkisi

c) Gelir etkisi

d) Tüketim etkisi

e) Ürün etkisi

21) Marjinal ikame oranının sıfır olması durumunda farksızlık eğrilerinin şekli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

a) Eksenlere paralel ve 90 derecelik açı yapar

b) Negatif eğimli bir doğrudur

c) Orijine göre içbükeydir

d) Orijine göre dışbükeydir

e) Pozitif eğimli bir doğrudur

22) İnsan ihtiyaçlarını karşılayan her türlü fiziki varlıklara ne ad verilir?

a) Piyasa

b) Mal

c) Talep

d) İhtiyaç

e) Fayda

23) Kardinalistlere göre aşağıdakilerden hangisi fayda ölçü birimi olarak kullanılmaktadır?

a) Marjinal

b) Statik

c) Ölçü

d) Util

e) Lira

24) Diğer malların tüketilen miktarları sabitken bir malın tüketim miktarı artarsa toplam fayda azalarak artar ifadesi aşağıdaki kavramların hangisinin açıklamasıdır?

a) Artan marjinal fayda

b) Marjinal ikame oranı

c) Marjinal fayda

d) Azalan marjinal ikame oranı

e) Azalan marjinal fayda

25) Farksızlık eğrisinin negatif eğimli olması malların hangi özelliğiyle ilgilidir?

a) Tatmin edilebilir olmaları

b) İkame edilebilir olmaları

c) Tüketilebilir olmaları

d) Yenilenebilir olmaları

e) Ucuz olmaları

26) Marjinal ikame oranının sabit olması durumunda farksızlık eğrisi nasıl bir şekil alır?

a) Orijine göre dışbükey eğri

b) Orijine göre içbükey eğri

c) Sabit bir doğru

d) L şeklinde bir doğru

e) Dikey eksene paralel bir doğru

27) Çeşitli girdilerin kullanımıyla ilgili her türlü mal ya da hizmetin yaratılması yani fayda yaratma faaliyetine ne ad verilir?

a) Tüketim

b) Üretim

c) Fayda

d) Maliyet

e) Maksimizasyon

28) Firmanın tüm girdilerini değiştirmeye yetecek kadar zamanı olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

a) Çok kısa dönem

b) Piyasa dönemi

c) Pazar dönemi

d) Uzun dönem

e) Kısa dönem

29) Belirli bir üretim teknolojisinde her girdiden belli miktarlar kullanıldığında  ne kadar ürün elde edilebileceğini gösteren fonksiyona ne ad verilir?

a) Tüketim fonksiyonu

b) Üretim fonksiyonu

c) Fayda fonksiyonu

d) Değer fonksiyonu

e) Maliyet fonksiyonu

30) Bir birim değişken girdi başına sağlanan üretim miktarına ne ad verilir?

a) Marjinal fiziki ürün

b) Marjinal maliyet

c) Ortalama fiziki ürün

d) Ortalama maliyet

e) Toplam fiziki ürün

31) Aşağıdakilerden hangisi eş ürün eğrisinin özelliklerinden biri değildir?

a) Üzerindeki her nokta farklı üretim düzeylerini gösterir

b) Orijinden uzaklaştıkça daha yüksek üretimi ifade ederler

c) Birbirlerini ve eksenleri kesmezler

d) Sürekli azalan eğimlidirler

e) Orijine göre dışbükeydirler.

32) Aynı eş ürün eğrisi üzerinde kalmak koşuluyla iki faktör arasındaki değişim oranına ne ad verilir?

a) İkame oranı

b) Marjinal ikame oranı

c) Marjinal teknik ikame oranı

d) Marjinal değer

e) Ortalama değişim oranı

33) Üretimde girdi artışına bağlı olarak üretimin sürekli olarak artan miktarlarda artması durumuna ne ad verilir?

a) Ölçeğe göre fonksiyonel getiri

b) Ölçeğe göre azalan getiri

c) Ölçeğe göre sabit getiri

d) Ölçeğe göre artan getiri

e) Ölçeğe göre ilişkisel getiri

34) Eğer eş ürün eğrisi eksenlere 90 derecelik bir açı yapıyorsa marjinal teknik ikame oranıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Sabittir

b) Artandır

c) Azalandır

d) Birdir

e) Sıfırdır

35) Artan marjinal teknik ikame oranı durumunda eş ürün eğrisinin şekli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a) Orijine göre dışbükeydir

b) Sabit bir doğrudur

c) Yatay eksene paralel bir doğrudur

d) Orijine göre içbükeydir

e) L harfi şeklindedir

36) Değişken girdi miktarı 30 birimden 40 birime çıkartıldığında üretim miktarı 100 birimden 140 birime çıkıyorsa marjinal fiziki ürün miktarı kaçtır?

a) 2

b) 3

c) 4

d) 10

e) 40

17 Aralık 2013 Yolsuzluk Operasyonu İle İlgili Güncel Makaleler

İLGİLİ VE YARARLI EK OKUMA/BİLGİ KAYNAKLARI:

• The New York Times (2013.03.24): “An Arms Pipeline to the Syrian Rebels”
• Tolga Tanış (2013.12.15): “Suriye’ye Silahın Belgesi“, Hürriyet Gazetesi
• Aykut Kibritçioğlu (2013.12.15): “Türkiye Suriye’ye 2010-2011 Yıllarında Yaptığı Toplam Silah İhracatından % 59 Daha Fazlasını Haziran-Ekim 2013′te Gerçekleştirdi“
• Aykut Kibritçioğlu (2013.12.17): “Türkiye’nin Suriye’ye 2013 Yılındaki Silah ve Mühimmat İhracatı Hakkındaki Bazı (Ek) Kuşkular“
• Tolga Tanış (2013.12.22): “Suriye Silahları Rezaleti“, Hürriyet Gazetesi
• Aykut Kibritçioğlu (2013.12.26): “Yolsuzluk Algısı Endeksi”ne Göre Türkiye’nin Dünyadaki Göreli Durumu (1995-2013)”
• Uğur Gürses (2013.12.30): “‘Kavgadaki yumruk’ altı aya hanehalkına yansıyacak.“, Radikal Gazetesi
• Sedat Ergin (2014.01.04): “2013, Dış Politikada Hatırlamak İstemeyeceğimiz Bir Yıl“, Hürriyet Gazetesi
• Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (Stockholm International Peace Research Institute, SIPRI), Veri Bankası

Ekonomistler İçin Matematik 1 Final Sınav soruları

1)

 X-M(Y)=S(i)+I(i)

L(Y,i)=M^S 

Modelinde =?

2) Aşağıda verilen piyasa modeline göre,

Q_d=Q_S

Q_d=D(P, Y₀)                              (dD/dP<0 dd="" dy="" sub="">0

>0)

Q_s=S(P)

Eşanlı denklemler yaklaşımıyla,( Jacobian matris oluşturulacak)

3) Q=Q(K,L)=25KL-K²-2L²

K=g(t)=0,3t     L=h(t)=0,2t ise  dq/dt =?

4) Y=f(x) = X+1/X

Y=f(x)=X³-3X+5 fonksiyonlarının göreli uç değerlerini bularak grafiklerini çiziniz.

5) Mal piyasasında denge gelir düzeyi aşağıdaki gibi bulunmuştur;

Y= (α+γ+G)µ+δ(M₀-σ)/(1-β) µ+λ δ

Denge faiz oranı ise aşağıdaki gibidir,

r=(1-β)(M₀-σ)- λ(α+γ+G)/ (1-β) µ+λ δ

Bu bilgilere dayanarak  dY/dG,  dr/dG ,  dY/dM₀    ve  dr/d M₀ kısmi türevlerini bulunuz. Bu kısmi türevlerin politika bakımından anlamlılığını açıklayıp işaretlerini bulunuz.

İpucu: α>0; 0<β<1 o:p="">

           :γ>0; δ<0 o:p="">

TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemeleri (İktisat)

http://www.acikders.org.tr/course/view.php?id=70

Ödemeler Dengesi Raporu - 2013

http://www.tcmb.gov.tr/research/odemeler/odr2013.html

Gezi Parkı Direnişi ve Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkilerini Analmak için Okuma Listesi

• Emre Deliveli (2013.06.02): “Turkey: The economics of #OccupyGezi” [Financial Times] [EconoMonitor]
• David P. Goldman (2013.06.03): “The economics of the ‘Turkish Spring’“
• Atilla Yeşilada (2013.06.04): “Turkey Unrest Threatens Financial Flows and Economic Stability“
• Şebnem Kalemli-Özcan (2013.06.04): “Why Turkey is Rebelling“
• Landon Thomas Jr. (2013.06.05): “Financial Fears Gain Credence as Unrest Shakes Turkey“
• Süleyman Yaşar (2013.06.05): “Taksim Olaylarının Ekonomik Nedenleri“
  
• Tevfik Güngör (2013.06.05): “Taksim eylemleri ekonomiyi etkileyecek“
• Daron Acemoğlu (2013.06.06): “Sandık doğru seçenekleri sunmadığında demokrasi eylemle ilerler” (İngilizcesi)
  
• Fatih Özatay (2013.06.06): “Gezi direnişinin olası ekonomik etkileri (1)”
• Vefa Tarhan (2013.06.06): “Gezi Parkı düşünceleri“
• Sarah A. Topol, Benjamin Harvey & Selcan Hacaoğlu (2013.06.06): “The Turmoil Behind the Turkish Economic Miracle“
• Uğur Gürses (2013.06.07): “Gezi’den kayıp hesabı değil potansiyel kazanç hesabı çıkar“
• Alanna Petroff (2013.06.07): “Turkey’s markets rattled by unrest“
• Fitch (2013.06.07): “Current Level of Protest in Turkey Not a Rating Threat“
• The Economist (2013.06.08): “The new young Turks“
• Fatih Özatay (2013.06.08): “Gezi direnişinin olası ekonomik etkileri (2)“
• Atilla Yeşilada (2013.06.08): “Yüksek faiz lobisi, AKP’nin günah keçisi“
• Deniz Gökçe (2013.06.08): “Okyanusta ada değiliz, kendi ayağımıza kurşun sıkmayalım“
• Hayriye Atik (2013.06.08): “Gezi Parkı Eylemlerinin Ekonomik Etkileri“
• Uğur Gürses (2013.06.10): “Ekonominin gücü ‘lobi’ fobisine mi feda ediliyor?“
• Fatih Özatay (2013.06.10): “Faiz lobisi kimdir?“
• Vefa Tarhan (2013.06.11): “Faiz Lobisi mi? Faiz Fobisi mi?“
• Şevket Tüylüoğlu (2013.06.12): “Gezi parkı ekonomiyi nasıl etkiliyor ve ne yapılmalı?“
• The Economist (2013.06.15): “The Turkish economy: Strong but vulnerable“
• Uğur Gürses (2013.06.17): ”‘Yeldeğirmeni’ ararken ekonomiye hasar vermek“
• Hugo Dixon (2013.06.17): “Turkey’s economy is vulnerable“

Yolsuzluk Algısı Endeksi”ne Göre Türkiye’nin Dünyadaki Göreli Durumu Hakında Okuma Listesi

Konuyla İlgili Bazı Okuma Önerileri

• Vikipedi: “Yolsuzluk Algısı Endeksi“
• Coşkun Can Aktan (1992): Politik Yozlaşma ve Kleptokrasi: 1980-1990 Türkiye Deneyimi. İstanbul: Afa Yayınları.
• Evren Aydoğan (2013.04): “Türkiye’de Yolsuzluk Algısı Üzerine Notlar“
• World Bank_Institute (2013.09.05): ”Country Data Report for Turkey, 1996-2012“
• Emre Deliveli (2013.12.27): “How not to measure corruption“
• Emre Deliveli (2013.12.30): “How to measure (Turkish) corruption“

Her İktisat Öğrencisinin İzlemesi Gereken Sinema Filmleri Listesi

The Bank / Banka: Kelebek Etkisi (2001, Avustralya)

Bu filmi izlemeden önce (veya izledikten sonraki günlerde) sırasıyla şu iki kitabı okumuş olmak çok yararlı olabilir: (1) Taleb, N. N. (2008): Siyah Kuğu: Olasılıksız Görünenin Etkisi. İstanbul: Varlık Yayınları [İngilizcesi].* (2) Mandelbrot, B. B. ve R. L. Hudson (2006): Finans Piyasalarında (Saklı) Düzen – Risk, Çöküş ve Kazanca Fraktal Yaklaşımlar. İstanbul: Güncel Yayıncılık [İngilizcesi]. Paul Solman’ın Taleb ve Mandelbrot ile yaptığı bir röportaj için ise buraya tıklayabilirsiniz.

A Beautiful Mind / Akıl Oyunları (2001, ABD)

İktisadın gelişimine, özellikle oyun teorisi (game theory) literatürüne yaptığı katkılar aracılığıyla büyük etkisi olan ABD’li matematikçi-iktisatçı John F. Nash‘in yaşamıyla ilgili bir film. Nash 1994′te Nobel İktisat Ödülünü almıştı.

Far and Away / Uzak Ufuklar (1992, ABD)

Bu filmi, iktisadi büyüme ve kalkınma dersi alan veya almak üzere olan iktisat öğrencilerinin izlemiş olması bence yararlı…

Propaganda (1999, Türkiye)

Uluslararası iktisat dersi almakta olan öğrencilere, dış ticaret politikası araçlarının kullanımı ve etkililiğini daha iyi anlamaları için Sinan Çetin‘in bu filmini mutlaka izlemelerini tavsiye ederim. Filmin fragmanı Çetin‘in sayfasında veya ideefixe.com‘da mevcut…

ANTALYA'DA BİR STAD HİKAYESİ

Güzel güneşli ve o kadar sıcak bir cumartesi günü bir Antalyalı olarak futbol maçı izlemeye karar verdim.

Bunun için tercihimi Antalyaspor- Bursaspor maçına kullandım. Maçı izleyebilmek için önceki yıllarda şehir içerisinde bulunan Atatürk Stadyumuna giderdik.

Şimdilerde ise Antalyaspor tüm lig maçlarını Mardan stadında oynuyor.

Stada eğer şehir içinde oturuyorsanız ulaşmak o kadar zor ki. Birinci olarak stada ulaşabilmek için toplu taşıma araçlarından faydalanmanız imkânsız.

Çünkü oraya ulaşımınızı sağlayacak ne belediyeye ait otobüsler ne de özel sektöre ait toplu taşıma araçları yok.

Ama Kundu otellerinde yaşıyorsanız oteller stada çok yakın. Stada ulaşım için İki alternatifiniz var.

Birinci olarak Aksu üzerinden stada ulaşmak, ikinci olarak Kundu’da bulunan otellerden geçilerek köy yolundan sağlanabiliyor Bu yol, iki taşıtın yan yana geçmesine bile imkân sağlamayacak kadar dar.

Yol güzergâhında hiçbir sinyalizasyon ve aydınlatma sistemi yok.

Diyelim ki stada ulaşımınızı sağladınız. Size otopark olarak gösterilen yere aracınız 5 TL karşılığında bırakıyorsunuz.

Belge talep etiğinizde ise herhangi bir belgede alamıyorsunuz. Aracınız Allaha emanet.

Aracınız park ettikten sonra bilet almak için sıraya giriyorsunuz. Bilet fiyatları kapalı 150 TL, açık 80 TL ve kale arkası 40 TL.

Bu durumda tam bir şok yaşıyorsunuz. Çünkü stada ulaşmak için verdiğiniz yoğun çabanın karşılığında karşılaştığınız yüksek fiyat size soğuk bir duş etkisi yaratıyor. Stad UEFA kriterlerine uygun. Ama engelliler için tribünleri olmayan bir stad.

Biletler numaralı olmasına karşın herkes istediği yere, istediği şekilde oturabiliyor ve bu durum hoş olmayan sonuçlar doğurabilir.

Stad içerisinde lavaboları kullanmak ise ücretli. İhtiyaçlarınızı gidermek için dakikalarca sıra beklemek zorunda kalıyorsunuz.

Cumhuriyet Akdeniz 1 Aralık 2010



Stad maç bitimiyle birlikte tam bir karmaşaya dönüyor. Stadı terk ederken aracınızı park ettiğiniz otoparka yönleniyorsunuz.

Aracınızı park ettiğiniz yer sanki bir savaş alanına dönmüş otopark toz duman içerisinde kalmış.

Arabanıza ulaştıktan sonra otoparktan size sadece tek bir çıkış yolu gösteriyorlar.

Bu tek çıkışta tam bir trafik keşmekeşi yaşanıyor. Otoparktan çıkmak için uzun bir çaba harcıyorsunuz.

Oradan çıktıktan sonra şehre gitmek için yol aldığınız köy yolunda saatlerce trafik sıkışıklığı yaşıyorsunuz.

Tam bir karmaşa hakim. Ulaşımın çok zor olduğu bir stad. Aynı koşullarda halkın ulaşımının daha kolay sağlanabileceği yerler tercih edilebilirdi.

Tüm Antalya ve bir Antalyalı olarak bu olumsuzlukların bir an önce giderilmesi en büyük dileğimizdir.

Cumhuriyet/Akdeniz 17 Ekim 2010

HALKIN PORTAKALI

Bir ekonomist olarak bu hafta ekonomi ile ilgili bir şeyler yazmak isterdim Fakat Antalya 9-14 Ekim 2010 tarihleri arasında Antalya’nın ve Türkiye’nin gözbebeği olan ve 47 yıldır başarıyla süren Antalya Altın Portakal Film Festivali’ne ev sahipliği yaptı. Türk sinemasının en uzun soluklu festivali olan Altın Portakal, bu yıl toplumun tüm kesimlerini kucaklamayı, sinemayı, kentin ve komşu şehirlerin en ücra köşelerine kadar götürmeyi hedefledi. Fakat Kusturica tartışmalarıyla başlayan ve bazı teknik aksaklıkların gölgesinde geçen 47. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nin ödül gecesine genç yönetmenler damgasını vurdu. Festivalde verilen 21 ödülün 15'ini yarışmaya ilk filmleriyle katılan genç sinemacılar aldı. Festival boyunca, kent sinema havasını soludu, sinemanın yıldızları Antalya halkıyla buluştu, film galaları, konserler ve söyleşiler yapıldı. 47. Antalya Altın Portakal Film Festivali Antalyalı sinemaseverlerin karşısına bu yıl 'Sinema ve Toplumsal Etkileşim' temasıyla çıktı. Festival 'Sinema ve Sosyo-Politik Etkileşim', 'Sinema ve Ülke Etkileşimi’, Sinema ve Toplumsal Etkileşim’, başlıklarında yürütüldü. Bu temayı içeren politik sinemanın önemli örnekleri de izleyiciyle buluşmuş oldu.

Bu süreçte Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin de başarılı bir organizasyona imza attığını söylemek yanlış olmayacaktır. Entelektüel tabana dayalı, sinema felsefesi üzerine oturan bir festival olarak amaçlandığı ortadaydı. Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin iki yıldır sürdürdüğü bedava sinema projesi de oldukça başarılı olmuştur. Sinemanın tüm kent ve halk ile buluşması kaynaşması Altın Portakal’ın halka ait olduğunu bir kez daha göstermiştir. Ayrıca bu organizasyonda bir fiil yer alan Göksel Kumsalı da unutmamak gerekir.

Nitekim 47. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali bünyesinde bu yıl ikinci kez düzenlenen ve halkın çektiği filmlerden oluşan ''Halkın Portakalı'' yarışmasına 14 film katılmıştır. Halkın içinden çıkmış ve halkın sahiplendiği bir festival olan "Altın Portakal’a ", geçtiğimiz yıllarda seçkinci bir yapı kazandırmak amacıyla halktan kopartılmaya çalışılmıştı. Fakat iki yıldır Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin yürütmüş olduğu sinemayı halkla buluşturma projesi sayesinde portakal yine halka geri dönmüş oldu. Mahallelerde oluşturulan amatör ekipler, usta isimlerden sinema eğitimi aldıktan sonra dayanışma ve ekip ruhu anlayışıyla kendi filmlerini ürettiler. Yıllarca sürecek bir derinliğe sahip bu organizasyon ile Antalyalıların sinema izleyicisi olmanın ötesinde sinemanın mutfağıyla tanışmaları amaçlandı. Halkın portakalı yine halkın oldu. Geçmişte izlenen seçkinci politika, tüm bu çabaların sonucunda halkın portakalı olarak geri döndü. Sinemayı halkla yeniden buluşturdu ve Antalyalılara Altın portakalın sanat ve kültür yüzünü başarılı bir şekilde sundu. Bu başarıdan dolayı tüm organizasyon içerisinde yer alan ve emek harcayan herkese teşekkür etmek gerekir.

19 eylül 2010 Cumhuriyet/Akdeniz

SPEKÜLATİF YÖNLÜ BÜYÜME VE İSTİHDAM

Türkiye’nin büyüme dinamiklerine bakıldığında 2001 krizinden sonra sürekli bir büyüme trendine girdiği, fakat bu büyüme trendinin istihdam üzerindeki etkileri incelendiğinde ise herhangi bir katkısın olmadığı görülmektedir (Tüsiad,2004:23). Burada ısrarla üzerinde durulması gereken nokta büyümenin istihdam yaratmadığıdır. Aslında bu durum, istihdamın salt büyüme ile sağlanamayacağını, bunun yanında büyümenin istihdam dostu olması gerektiğini göstermektedir. Bu noktada ise işsizliğin yapısal boyutu gündeme gelmektedir.

Türkiye Ekonomisinde yaşanan büyümenin dışa bağımlı ve spekülatif bir karakter izlediği görülmektedir. Şimdi spekülatif yönlü büyüme ne anlama gelmektedir öncelikle bunu açıklamaya çalışalım. “Spekülatif-yönlü büyüme” kavram olarak, gelişmekte olan ülkelerde özendirilen yoğun sermaye girişlerine (Kısa Vadeli) dayalı büyüme olarak tanımlanabilir. Söz konusu sermaye girişleri çoğunlukla yüksek faiz aracılığıyla özendirilmekte ve kısa vadeli sıcak para girişlerinin yarattığı döviz bolluğu sayesinde ithalat hacmi genişlemektedir. Ancak bu finansman biçimi, kısa vadeli sıcak para girişlerine dayandığı için kalıcı bir finansman olanağından da bahsetmek mümkün değildir. Çünkü en küçük bir şok ya da tedirginlik durumunda ülkeye giren bu sıcak para tekrar ülke dışına çıkmaktadır. Bu da finansal bir kriz için öncü gösterge olarak kabul edilebilir. Sıcak para akımlarına dayalı bu tür bir büyüme de istikrarsız bir büyüme olarak adlandırılabilir.

Daha net bir tespit için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2010’un ikinci çeyreğinde açıkladığı milli gelir rakamlarına bakmak gerekir. 2010’un ikinci çeyreğindeki milli gelir artışının ardında yatan en önemli kalemlerin özel tüketim ve özel sabit sermaye yatırım harcamaları olduğu görülmektedir. Özel tüketim harcamalarında geçen yıl görece gözlenen 1.06 milyar TL’lik artış, ulusal gelirdeki toplam 2.41 milyar TL’lik artışın yarısını açıklamaktadır. Özel yatırımlar söz konusu dönemde 1.23 milyar artmıştır. Fakat bunun da 0.9 milyarı makine teçhizat alımlarından oluşmaktadır.

Türk özel sektörünün ulusal gelirdeki artışın yüzde 40’ını veren makine teçhizat alımlarının kaynağı ise doğrudan doğruya ithalata dayalı bir unsurdur. Türkiye ekonomisinin İthalat talebi bu dönemde yüzde 17.8’lik bir artışla 1.07 milyar TL daha yükseldiğini görülmektedir. İhracattaki artışımıza baktığımız da ise sadece 0.69 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu da Türkiye’nin dış ticaret açığının arttığı anlamına gelmektedir.

Dolayısıyla Türkiye ekonomisi dış açığını finanse edebildiği, yani dışarıdan borçlanmasını sürdürebildiği sürece büyümeyi sürdürebilecektir. Sıcak para girişinin azaldığı ya da kesildiği durumda ise büyümenin yavaşlayacağı söylenebilir. Sonuç olarak Türkiye’nin yüksek büyüme hızlarına ulaştığı bu konjonktürde işsizlik oranında ciddi herhangi bir gerilemenin olmadığı görülmektedir. İstihdamı yaratacak büyümeyi sağlayacak politikalar kamu sektörü yatırımlarının arttırılması ve beşeri sermayenin geliştirilmesi yönünde olmalıdır. Bunun için öncelikli yatırım alanları; eğitim ve sağlık gibi toplumsal hizmet alanları ve sanayileşme tercihleri kapsamında teknolojinin de bir parçası olacak sektörlere yatırım yapmaktır. Bu politika önerisi aslında emek piyasasının arz yönüne değil talep yönüne vurgu yapmaktadır.

TEKEL İŞÇİLERİNİN BİZE ÖĞRETTİKLERİ

Koray Duman

Kriz dönemleri, mevcut sermaye birikimi rejiminin ana kaynaklarının sürdürülemez hale gelmesi ve çökmesi anlamına gelmektedir. Yani sermayenin el değiştirmesi, yeniden yoğunlaşması ve yeniden yapılandırılmasıdır. . Bu sürecin en önemli öğelerinden birisini de, kuşkusuz, kamu varlıklarının ulusal ve uluslararası sermaye çevrelerince talan edilmesi yani özelleştirilmesidir.

1980’li yıllardan bu tarafa uygulanan Neoliberal politikaların ısrarla vurguladığı ekonomi politikası özelleştirmedir. Aslında özelleştirme” uygulamalarının özü, tıkanmakta olan sermaye birikimine yeni rant olanakları sağlamaktır. “Özelleştirme” uygulamaları ile gerçekte amaçlanan şey, kamu işletmelerinin ulusal ve uluslararası özel tekellere yok pahasına devridir. Bunun Ülkemizde en güzel örneğini şu anda TEKEL işçileri vermektedir. Uzun süredir devam eden eylemlerin nedeni özelleştirme sonucunda TEKEL emekçilerin işsilik tehlikesi ile karşı karşıya kalmalarıdır. Türkiye, TEKEL işçileri sayesinde özelleştirmelerin özelleştirme olmadığının ve bir yağma olduğunun farkına varıyor.

TEKEL işçilerinin direnişi “ücretli emek-sermaye çelişkisinin” artık geçerli olmadığı “sivil demokrasinin bütün toplumu kucaklamakta olduğu” tezlerine dayalı “boyalı” devrimlerin aslında neo liberalizmin sözcük oyunlarından ibaret olduğunu göstermiştir. Kendini yenileme telaşıyla, hareket eden “modern sol” makamların, “sınıfsal temele dayalı sol ideolojinin artık terkedilmesi gerektiği” iddiaları da kapitalizmin diyalektiği içerisinde buhar olmuştur. Ve bir kez daha duvara toslamıştır. Aslında neo liberal politikaların kucağına düşmüştür.

TEKEL işçilerinin direnişi, Türkiye emek ve demokrasi tarihinde ayırdedici bir dönüm noktası olarak anılacağı kesindir. .4-C maddesi diye anılan düzenleme neydi? 4-C, hukuki açıdan nasıl değerlendirilmelidir?

Tekel, DSP-MHP-ANAP koalisyonu döneminde 1999 yılında Bülent Ecevit başkanlığında kurulan 57. (koalisyon) hükümeti, özelleştirilen işletmelerde işsiz kalan işçilerin diğer kamu kuruşlarında çalıştırılmasına olanak sağlayacak bir bakanlar kurulu kararı çıkartma kararına dayanmaktadır. . Buradaki önemli ayırım, o tarihteki uygulamada ilgili personelin kamu kurumlarında “işçi” statüsünde istihdamının sürdürülmesi ve özlük haklarının korunmasıdır.

AKP hükümeti söz konusu karara, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 4. maddesine C bendini ekler ve “bir hizmet akdine bağlı çalışan, ancak işçi olmayan kişilerin işe alınmalarına Bakanlar Kurulu karar verir” hükmüyle yeni bir uygulama getirir. Söz konusu ek, yasadaki ifadesiyle Özelleştirme Mağdurlarının Mağduriyetinin Giderilmesi amacını taşımaktadır.

Ancak, 4-C maddesine tabi kişiler, ne işçi statüsünde ne de memur statüsünde değildir. Yani İş Kanunu’na bağlı değillerdir. Böylelikle yasada tanınan 40 saatlik çalışma hükümlerine de bağlı olmadıklarından, “fazla mesai”, “yıllık izin” ve diğer benzeri sosyal haklardan yararlanmaları söz konusu değildir. İşçi ya da memur olmadıkları için herhangi bir sendikaya da üye olmaları mümkün değildir. Dahası, bakanlar kurulu söz konusu “çalışanlar”ın en fazla 10 ay müddetçe ve meslekleriyle ilgili olsun, olmasın, herhangi bir kamu kuruluşunda çalışabileceklerine karar vermeye yetkilidir. 10. ayın sonrasında başka bir yerde çalıştırılmaları veya bütünüyle işsiz kalmaları mümkündür.

Aslında Neoliberalizmin bir ilericilik sorunu olarak dikte ettirmeye çalıştığı “özelleştirme” uygulamalarının amacı tıkanmakta olan sermaye birikimine yeni rant olanakları sağlamaktır. Bu amaçla her türlü özelleştirme faaliyeti desteklenmektedir. Kapitalizmin sermaye birikim sürecinde yaşadığı tıkanmanın ancak ve ancak bu şeklide çözümlenebileceği düşünülmektedir. Özelleştirme karşıtı her türlü fikir ve düşüncede geri kalmış işlevini yitirmiş birer fikir olarak topluma lanse edilmektedir. TEKEL pratiği aslında Türkiye’nin ucuz bir işgücü deposu olarak algılandığını ve ülkemizi ucuz ithalat ve finansal spekülasyon cenneti olarak gören neo-liberal projenin bir uzantısı olduğunu göstermektedir.